बागेश्वरी मन्दिर, नेपालगञ्ज
दशै नजिकिदै जादा बागेश्वरी मन्दिरमा भिडभाड दिन प्रतिदिन बढ्दै गईरहेको छ । पश्चिम नेपालमा अवस्थित बागेश्वरी मन्दिर एक प्रशिद्ध मन्दिर हो । बाँके जिल्लाको नेपालगञ्ज घरबारी टोल २ मा अवस्थित यस मन्दिर रहेको स्थानमा सतिदेवीको जिब्रो पतन भएको विश्वास गरिन्छ। सती देवीको ५१ शक्तिपिठ मध्य बागेश्वरीलाइ पनि एक मानिन्छ । सतीदेवीको जिब्रो पतन भएकोले पहिले बाक्यश्वरी, बाग्यश्वरी हुदै बागेश्वरी नाम रहन गएको जनश्रुती छ । यहाँ पशुपति जान आएका बाबा र चेलाले रात बिताएको र सपनामा देवीले आफ्नो थान उक्त स्थानमा रहेको बताएपछि उक्त स्थानको पहिचान भएको थियो । खोज्दै जादा खाल्डो भएको ठाउँ देवीको थान भएकोले त्यसैलाइ आधार मानी मन्दिर स्थापना गरिएको थियो । सोहि खाडलमा अहिले पनि खुला दर्शन गराउने गरिन्छ ।
यस स्थानमा सर्वप्रथम किन्नरगणहरूले पूजा-आराधना गरेको मानिन्छ। मुख्य पुजारी मन्दिर स्थपना गर्दा बाबासँगै आएका चेलाको पुस्ता रहेकोछ । अहिले २४ औं पुस्ता चन्द योगी रहेका छन् । मन्दिर स्थापना गर्ने बाबाको समाधि पिपल बोट छेउमा छ । दशैमा सप्तमी, अष्ठमी, नवमीमा ठुलो भिड हुने गर्छ । सप्तमीमा फुलपाती भित्राउने काम सेना प्रहरीले गर्छन् । अष्ठमीमा बली दिने गरिन्छ । दशैको दशौ दिनसम्म भिड हुन्छ । तिज, शिवरात्री, जनैपूणिर्मा, तिहार सबै हिन्दु पर्वमा भिड हुनेगर्छ ।
माता बागेश्वरीमा भकल गरी पुजा विधि गरे मागेको पुरा हुने विश्वास गरिन्छ । ठूलो तलाउको नजिकै रहेको यो मन्दिर नयाँ मुलुकका रूपमा बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर नेपालमा गाभिएपछि मात्रै पत्ता लागेको हो। यो मन्दिर २०२५, २०३३ पछि धेरै पटक पुर्ण निर्माण गरेर भव्य स्वरुप पाएकोछ । अहिले तामाले छाएको निकै ठुलो आकर्षक प्यागोडा शैलीको मन्दिर छ । छेउछाउमा मण्डप, शनी मुर्ती, गणेश मुर्ति, नाग मुर्ती, रामसिता मन्दिर, हनुमान मन्दिर, राधाकृष्ण मन्दिर रहेकोछ । मन्दिरको छेउमा सिद्ध पोखरी रहेकोछ । जसको बिचमा महादेवको मन्दिर जुन अहिले निर्माधिन अवस्थामा रहेको छ । जुघा भएको महादेवको एकमात्रै मन्दिर उक्त पोखरीमा रहेको छ ।
विजया दशमीको दिन भगवतिले दानवी शक्तिमाथि र रामले रावणमाथि विजय हासिल गरेको उपलक्ष्य्य र खुसीयालीमा नवदुर्गा भवानीको प्रसाद स्वरुप रातो टिका र जमरा लगाउने चलन रहेको छ। असोज (असोज) महिनाको शुक्ल पक्षको दशमी तिथिको दिन यस पर्वको प्रमुख दिन हो। यसलाई असत्य माथि सत्यको विजयको रूपमा लिइन्छ।
महत्त्व
शक्तिवादका अनुयायीहरूका लागि, यो देवी दुर्गाको विजयको प्रतिनिधित्व गर्दछ। हिन्दु धर्मशास्त्रमा महिषासुर दानवले देवलोक (देवताहरू बस्ने संसार)मा आतङ्क मच्चाएका थिए तर दुर्गाले राक्षसहरूलाई मारेकी थिइन् । दसैँको पहिलो नौ दिन दुर्गा र महिषासुरका विभिन्न अवतारहरूबीच भएको युद्धको प्रतीक हो। दसौं दिन त्यो दिन हो जब दुर्गाले अन्ततः उनलाई पराजित गरेकी थिइन्। अन्य हिन्दुहरूका लागि यो चाड रावणमाथि रामको विजयको प्रतीक हो जुन रामायणमा वर्णन गरिएको छ ।
आयू द्रोणसुते श्रीयो दसरथे शत्रुक्षयं राघवे।
ऐश्वर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानञ्च दुर्योधने।
दानं सूर्यसुते बलं हलधरे सत्यञ्च कुन्तीसुते।
विज्ञानं विदुरे भवन्तु भवतां कीर्तिश्च नारायणे ॥
जयन्ती मङ्गलाकाली भद्रकाली कपालिनी।
दुर्गा क्षमा शिवधात्री स्वाहा स्वधा नमोस्तुते।
जयत्वं देवी चामुण्डे जय भूतार्तिहारिणि
जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते॥
